Kiedy sadzić groch zielony? Poradnik siewu i pielęgnacji

Masz ochotę na własny, słodki groszek prosto z grządki lub balkonu, ale nie wiesz, kiedy go siać. Z tego poradnika dowiesz się, w jakim terminie sadzić groch zielony oraz jak go prawidłowo pielęgnować. Poznasz też sprawdzone odmiany i konkretne wskazówki dotyczące uprawy w ogrodzie i w donicach.

Kiedy siać groszek zielony w ogrodzie?

Groszek zielony, czyli groch łuskowy, to typowa roślina chłodnej wiosny. Lubi start, kiedy inne warzywa jeszcze czekają na cieplejszą pogodę. W Polsce tradycyjnie wysiewa się go bardzo wcześnie, bo kiełki dobrze znoszą niewielkie przymrozki i nie boją się chłodnej ziemi.

Najlepszy termin to marzec i początek kwietnia, gdy grunt rozmarznie, obeschnie i osiągnie około 5°C. W cieplejszych rejonach kraju wysiew bywa możliwy już w pierwszej połowie marca, w chłodniejszych ogrody startują zwykle pod koniec miesiąca. Zastanawiasz się, czy możesz siać groch później w kwietniu lub maju? Możesz, ale roślina gorzej znosi wysokie temperatury i suchą glebę, więc plon bywa słabszy.

Terminy siewu w gruncie

Gdy ziemia przestaje się lepić do butów i łatwo się kruszy, to dobry sygnał, że można wysiać nasiona. Nie trzeba czekać na pełną wiosenną pogodę, bo kiełkujący groszek radzi sobie nawet przy przymrozkach do około minus 5–6°C. Wczesny siew sprawia, że rośliny szybciej zakwitają i rzadziej są atakowane przez choroby grzybowe oraz szkodniki.

Warto też stosować siew powtarzany. Co 10–14 dni możesz wysiewać kolejne niewielkie porcje nasion. Dzięki temu okres zbioru znacznie się wydłuży, a zamiast jednego „wysypu” strąków będziesz zbierać je stopniowo. Taki sposób szczególnie dobrze sprawdza się w mniejszych ogrodach, gdzie ważna jest regularność zbiorów, a nie jednorazowa duża ilość.

Kiedy siać groszek na balkonie?

Groch cukrowy i groszek zielony w donicach na balkonie także sieje się bardzo wcześnie. W praktyce termin jest podobny jak w gruncie, czyli marzec i pierwsza połowa kwietnia. Donice nagrzewają się szybciej niż ziemia w ogrodzie, dlatego na balkonach wschody zwykle pojawiają się kilka dni wcześniej.

Jeśli prognoza zapowiada silniejsze mrozy, pojemniki z groszkiem można przykryć kartonem, wiaderkiem lub agrowłókniną. Nasiona można też wcześniej namoczyć przez noc w wodzie, co przyspiesza kiełkowanie nawet o tydzień. Na balkonie wczesny siew jest szczególnie ważny, bo roślina źle znosi upały i pełne letnie słońce.

Jak przygotować stanowisko i glebę pod groch?

Groszek zielony nie ma wygórowanych wymagań, ale dobrze reaguje na staranne przygotowanie miejsca. Odpłaca się wtedy obfitym plonem i ładnym, zdrowym wyglądem roślin. Ponieważ należy do rodziny bobowatych, ma ciekawą właściwość – na korzeniach żyją bakterie wiążące azot z powietrza, dzięki czemu gleba po grochu jest żyźniejsza.

Stanowisko

Najlepsze będzie miejsce słoneczne i osłonięte od wiatru. Roślina lubi światło, bo wtedy tworzy więcej kwiatów i słodsze nasiona. W półcieniu również urośnie, ale zbiory będą mniejsze, a strąki krótsze. Wysokie odmiany warto siać tak, by ich podpory nie zacieniały innych grządek.

Groch dobrze sprawdza się jako przedplon dla innych warzyw, szczególnie kapustnych, pora czy selera. Po zakończeniu uprawy część nadziemną można ściąć przy ziemi, a korzenie z brodawkami korzeniowymi zostawić w glebie. Azot zmagazynowany w tych brodawkach zasili kolejne rośliny, co pozwala ograniczyć nawożenie mineralne.

Gleba

Najbardziej lubiana przez groszek jest ziemia lekka, przepuszczalna, o pH w granicach 6,0–7,5. Zbyt ciężka i zalewana wodą gleba sprzyja gniciu nasion i chorobom siewek. Warto przekopać stanowisko jesienią lub wczesną wiosną na głębokość około 20 cm, dodając 2–5 kg kompostu na 10 m². Świeżego obornika lepiej unikać, groch najlepiej sadzić w drugim lub trzecim roku po jego zastosowaniu.

Na balkonach dobrze sprawdzi się gotowa ziemia do warzyw lub podłoże do pomidorów, wzbogacone kompostem. W dużych donicach warto na powierzchni rozłożyć cienką warstwę ściółki z kory lub odkwaszonego torfu. Ograniczy to przesychanie podłoża i podniesie komfort roślin w słoneczne dni.

Narzędzia i podpory

Do przygotowania zagonu wystarczy prosty zestaw narzędzi. Dzięki nim praca idzie szybciej, a siew jest bardziej równomierny. Dla wysokich odmian niezbędne będą też podpory, bo płożące pędy łatwo się łamią i brudzą strąki.

W ogrodzie i na działce szczególnie przydatne są:

• ręczny kultywator do spulchnienia gleby przed siewem,
• ręczny siewnik punktowy lub mała łopatka do równomiernego wysiewu rzędów,
• tyczki bambusowe, paliki z włókna szklanego lub drewniane drabinki,
• siatki do roślin pnących do tworzenia lekkich ścianek dla wysokich odmian.

Podpory dla grochu warto wbić jeszcze przed siewem lub tuż po nim. Późniejsze wbijanie palików w glebę może uszkodzić młode korzenie. W donicach często wystarczy balustrada lub lekka kratka, do której roślina sama przyczepi się wąsami.

Jak wysiewać groch łuskowy i groszek cukrowy?

Siew grochu nie jest trudny, ale warto zwrócić uwagę na rozstaw rzędów, głębokość nasion i sposób prowadzenia roślin. Inaczej zachowują się odmiany niskie, a inaczej wysokopnące, które tworzą długie pędy i wymagają mocnego podparcia.

Rozstawa i głębokość siewu

W gruncie nasiona grochu wysiewa się zwykle w prostych rzędach. Odległość między rzędami wynosi 20–30 cm. W rzędzie zachowuje się odstęp około 4–5 cm między nasionami. Niskie odmiany można siać nieco gęściej, wysokie potrzebują więcej przestrzeni, by światło docierało do całej rośliny.

Głębokość siewu zależy od rodzaju gleby. Na glebach ciężkich nasiona przykrywa się warstwą ziemi o grubości 2–3 cm. Na lżejszych, piaszczystych stanowiskach lepiej umieścić nasiona nieco głębiej, na około 4 cm. Przy zachowaniu tych parametrów wschody pojawiają się zwykle po 8–12 dniach, w zależności od temperatury i wilgotności podłoża.

Siew pasowy i w donicach

Silnie rosnące odmiany grochu, takie jak wysokie grochy łuskowe czy część groszków cukrowych, wygodnie jest siać pasowo. W jednym pasie wysiewa się dwa rzędy oddalone od siebie o około 30 cm, a między kolejnymi pasami zostawia szerszą przerwę około 60 cm. Taki układ ułatwia pielęgnację i zbiór, bo można wejść między rzędy z obu stron.

W donicach i skrzyniach na balkonie groch cukrowy sieje się gęściej. Nasiona można umieszczać co 2–10 cm, w zależności od wielkości pojemnika. Pojedynczej roślinie warto zapewnić minimum 10 litrów podłoża, zwłaszcza jeśli w tej samej donicy rośnie też inna roślina, na przykład szpinak, rukola czy bratki.

Groszek cukrowy ma strąki pozbawione pergaminowej wyściółki, dlatego można je jeść w całości, tak jak fasolkę szparagową.

Jak pielęgnować groszek zielony po wschodach?

Po pierwszych wschodach opieka nad groszkiem jest prosta, ale wymaga regularności. Kiedy siewki osiągną kilka centymetrów, zaczynają konkurować z chwastami o wodę i składniki pokarmowe. Wtedy też przychodzi pora na pierwsze zabiegi pielęgnacyjne i montaż podpór.

Podlewanie i ściółkowanie

Groszek lubi stale lekko wilgotną ziemię, szczególnie w czasie kiełkowania, kwitnienia i zawiązywania strąków. W tych okresach nawet krótkie przesuszenie może spowodować zrzucanie kwiatów i mniejszy plon. W ogrodzie zwykle wystarczy podlewanie raz na kilka dni, ale w czasie suszy częściej. Na balkonie, w mniejszych pojemnikach, często konieczne jest codzienne podlewanie.

Dobrym sposobem zatrzymania wilgoci jest ściółkowanie. Między roślinami można rozłożyć cienką warstwę słomy, kory lub odkwaszonego torfu. Zmniejsza to parowanie, utrudnia wzrost chwastów i ogranicza nagrzewanie wierzchniej warstwy gleby. Woda do podlewania powinna być odstana i niezbyt zimna, szczególnie przy uprawie w donicach.

Odchwaszczanie, ochrona i choroby

Gdy rośliny mają 5–7 cm wysokości, warto dokładnie wyplewić grządkę wokół nich. W tym momencie należy też wstawić podpory dla odmian osiągających ponad 70 cm. Bez podparcia długie pędy będą się kłaść na ziemi, co sprzyja chorobom i utrudnia zbiór. Na balkonie rolę podpór może pełnić siatka, balustrada albo prosta konstrukcja ze sznurka i patyków.

Do dojrzałych strąków chętnie dobierają się ptaki, dlatego w czasie plonowania warto okryć rośliny lekką siatką. W chłodne, mokre wiosny groch bywa atakowany przez Fusarium, Pythium, rdzę i mączniaka prawdziwego. Zbyt mokra, ciężka ziemia i opóźniony siew sprzyjają tym chorobom. Zdrowy materiał siewny, wczesny termin siewu i przewiewne stanowisko znacznie ograniczają ryzyko problemów.

Przy pielęgnacji groszku dobrze jest trzymać się kilku prostych zasad:

1. regularnie odchwaszczaj rzędy od momentu pojawienia się siewek,
2. podpieraj wszystkie odmiany wysokie, zanim osiągną 20–30 cm,
3. podlewaj częściej w czasie kwitnienia i zawiązywania strąków,
4. zabezpiecz rośliny przed ptakami siatką w okresie dojrzewania.

Dojrzałość do zbioru poznasz po nabrzmiałych, ale nadal intensywnie zielonych strąkach. Zbiory warto prowadzić regularnie, bo im częściej obrywasz dojrzałe strąki, tym więcej nowych groch zawiązuje.

Jakie odmiany groszku zielonego wybrać do ogrodu i na balkon?

W sklepach ogrodniczych znajdziesz dziesiątki odmian grochu łuskowego i groszku cukrowego. Różnią się kształtem i długością strąków, wysokością roślin, smakiem oraz tolerancją na choroby. Wybór konkretnej odmiany warto dopasować do miejsca uprawy i planowanego przeznaczenia plonu.

Odmiany grochu łuskowego

Groch łuskowy to klasyczny groszek zielony do łuskania, w którym jadalne są same nasiona. Strąki mają pergaminową wyściółkę, przez co nie nadają się zwykle do jedzenia w całości. Dobrze sprawdzają się do mrożenia, konserwowania i suszenia.

Do często polecanych odmian łuskowych należą między innymi: bardzo wczesna odmiana sześciotygodniowa, wczesny Cud Kelvedonu, słodki Pegaz o dużych nasionach oraz Nefryt, który świetnie znosi konserwowanie. Interesującą odmianą jest też Blauwschokker o ciemnofioletowych strąkach i jasnozielonych nasionach, która łączy wartość użytkową z walorami ozdobnymi.

Odmiany groszku cukrowego

Groszek cukrowy różni się budową strąka – brak pergaminowej wyściółki sprawia, że jemy cały, młody strąk razem z nasionami. Smak wielu odmian jest wyraźnie słodszy niż klasycznego grochu łuskowego, dlatego świetnie sprawdzają się na surowo, prosto z krzaka. To także idealna przekąska dla dzieci.

Wśród popularnych odmian wymienia się Bajkę i Iłówiecki o dużych, smacznych strąkach, wczesny Kent z dużymi ziarnami, a także Hetman o krótszych, ale bardzo aromatycznych strąkach. Bardzo wczesna odmiana Premium nadaje się i do jedzenia na świeżo, i do konserwowania. Oregon Sugar Pod dorasta do około 70 cm, świetnie rośnie przy podporach i jest odporna na mączniaka prawdziwego. Odmiana Desiree przyciąga wzrok fioletowym kolorem strąków.

Dla małych ogrodów i balkonów szczególnie wygodne są odmiany średnio wysokie, które nie wymagają bardzo długich podpór, a dają obfity plon słodkich strąków.

Odmiany ozdobne i kolorowe

Jeśli zależy ci także na dekoracyjności, warto sięgnąć po odmiany o kolorowych strąkach lub kwiatach. Ciemnofioletowy Blauwschokker tworzy mocny akcent kolorystyczny na grządce, a jednocześnie daje wysoki plon. W ogrodach ozdobnych często sadzi się też groszek pachnący i szerokolistny, ale to już inne gatunki, wysiewane typowo dla kwiatów.

Do małych donic na balkon najlepiej wybierać odmiany opisane jako niskie lub średnio wysokie. Łatwo je poprowadzić po kratce czy balustradzie, a po zakończeniu plonowania ich korzenie pozostawione w ziemi wzbogacą podłoże w azot. W tej samej donicy możesz potem posadzić pelargonie, pomidory lub paprykę i wykorzystać azot zgromadzony przez groch w brodawkach korzeniowych.